ELVEDA BAY MUFFİN KİTABI İNCELEMESİ

Ölüm üzerine yazılan çocuk kitaplarını incelediğimizde genellikle hayvan üzerinden anlatılmaktadır. Bir insanın ölümü üzerine basılmış çok az kitap bulunmaktadır. Bu kitapta bir kobay faresi üzerinden bize ölümü anlatmaktadır. Burada kitaba geçmeden önce çocukların ölüm algısını bir irdelemek gerekmektedir.  3 ila 5 yaş arasında ölüm uyumak ile benzer bir şekilde algılanır ve ölenlerin bir süre sonra uyanmasının olası olduğu düşünülebilir. 5 yaşından 9 yaşına kadarki dönemde ölümün bir sonu ifade ettiği algılanır ve ölen kişinin sonsuza dek geri gelmeyeceği kavranır. 9 yaşından sonra ise ölümün kaçınılmazlık, evrensellik gibi farklı boyutlarının da farkına varılmaktadır.

Peki ölüm çocuğa nasıl anlatılmalı ve hangi bilgiler verilmelidir kısmına geldiğimizde bir şema ile göstermek istiyorum. 

Çocuklara ölüm konusunda bilgi verilirken yaş dönemine uygun olarak verilmesi gerekmektedir. Yaşamın sona ermesi, evrensel olması ve nedensellik ölümü anlatmada kullanılan ana başlıklardır. Yaşamın sona ermesinde çocuklara ölen kişi geri dönemeyeceği de söylenmelidir. Eğer detaylı sorular sorularsa insan vücudunda işlevlerinin (kalbinin atmamasında dolayı) kaybından bahsedilir. İkincisi ölümün evren olmasıdır. Çocuklara ölümün tüm canlıları kapsadığını, kaçınılmaz olduğunu ve zamanını bilemediğimizi de vurgulanmalıdır. Son olarak da neden öldüğünü içeren nedensellik ilkesinde neden öldüğü çok detay vermeden söylenebilir. Yaşlıydı öldü demek çocuklarda sadece yaşlıların öleceğini düşündürebilir. Neden öldüğü yaşına uygun bir şekilde hastalık, trafik kazası, kalp krizi gibi açıkça ifade edilmesi gerekmektedir.

Bay Muffin kitabında Kobay bir farenin hayatı ele alınmaktadır. Gençken kobay olarak çalışan faremizin altı çocuğu da vardır. Eşini kaybeden faremiz çocukları da yetişkin olup evden gidince tek başına anılarıyla birlikte yaşamaktadır. Midesine ağrılar saplandığını ve hastalandığını okuyucuya nedensellik ilkesi doğrultusunda vermektedir. Ağrılardan dolayı evinde oturan faremiz anılara ve yaşantısını düşünür. Neler yaptığını, neler yaşadığını çocuklara tek tek göstermektedir. Ölümden önce kendi yaşadıklarının tek tek anlatılması da kitabı ayrı güzellik katmış. Daha sonra ölümüne yakın Kobaya bakan ailenin çocuğunun fare ile mektuplarını görüyoruz. Ölümüne kadar mektuplar devam ederken mektupların içeriğinde gizli mesajlarda taşımaktadır.              

Çocuğun babasıyla olan diyalogunda ölümün ansızın gelebileceğine bir atıf yapılmıştır. Öngörülemezlik ilkesine uymaktadır.

   

Hepimiz öleceğiz diyerek ölümün evrensel olduğu ve her canlının öleceğine vurgu yapılmaktadır.

 

Çocukların ölüm üzerine düşünmelerine, bunları ifade etmesine ve duygularını açığa vurmalarına imkan sağlamaktadır.

 

                

Bay Muffin’in ölümüyle birlikte cenaze törenlerine de yer verilmiştir. Çocukların ölüm ve sonrasıdaki ritüeller hakkında bilgi sahibi açısında çok önemlidir. Her kültürün kendi ait ritüelleri vardır. Bu ritüeller kişilerin acıyı yaşamalarına ve rahatlamalarında olanak sağlamaktadır. Kitabımızda da farenin tabuta koyulması, mezar taşı, çiçek ve çelenklerin gönderilmesi, mezara gömülmesi ve gömüldükten sonraki fare ile konuşmaları, söylenen şarkıları görüyoruz. ‘’Bay muffin ölümünden sonra herkes ağladı’’ denmesi de duyguların yaşanması ve söylenmesine olanak sağlamaktadır. 

Psikolojik Danışman Ersin Özkan